Şekil 1.5 'de thyristörün anot - katot uçlarına doğru polarmalı
bir gerilim uygulanmıştır. Bu durumda devreden sızıntı akımı
dışında akım geçmez. Gerilim belli bir değere kadar artırılırsa
thyristör iletime geçer. Bu andaki thyristör akımı devreye bağlanan
bir yük ile sınırlandırılmaktadır.
Şekil 1.6 'da thyristör anot - katot uçlarına ters polarmalı
bir gerilim uygulanmıştır. Bu anda thyristörden sızıntı akımı
dışında akım geçmez. Gerilimin belli bir değerinden sonra
thyristörden büyük değerde akım geçer ve thyristör bozulur.
Thyristörün anot - katot gerilimini aşma dışında iletime
geçirilmesi için çeşitli metotlar vardır.
Doğru Akımda İletimi
1. Doğru yönde anot - katot gerilimini aşarak.
2. Işık enerjisi ile
3. Yüksek değişme dereceli anot - katot gerilimi uygulayarak.
4. Termik yolla (sıcaklığın artırılması ile)
5. Gate akımıyla
Bu metodlardan en çok kullanılanı gate akımı ile thyristörün
iletime geçirilmesidir. Doğru yönde anot - katot gerilimini
aşarak iletime geçirme yukarıda anlatılmıştır. (Şekil 1.5)
Işık enerjisi ile: Thyristörün silikon
yapısına bir mercek sistemi ile görünen veya kızıl ötesi bir
ışın uygulanırsa elektron - oyuk hareketi başlar. Thyristörün
anot - katot arası iç direnci azalarak iletime geçer. Bu iletim
şekli foto thyristörlerde kullanılır.
Yüksek değişme derceli anot-katot gerilimi uygulama:
Anot - katot arasına doğru polarma yönünde anot (+), katot
(-) olacak şekilde çok hızlı değişim gösteren bir gerilim
uygulanırsa thyristör iletime geçer. Bunun sebebi thyristörü
birleştiren tabakaların kondansatör etkisi göstererek üzerinde
gerilim endüklemeleridir. Şarj gerilimi belli bir değere ulaşdığında
thyristör iletime geçer.
Termik yolla: Thyristörü birleştiren tabakalardaki
sıcaklığın artması, istenmeyen kaçak akımları artırır. Kaçak
akımların değeri thyristörü iletime geçirecek değere ulaştığında,
thyristör iletime geçer. Bu şekilde thyristörün iletime geçmesi
istenmez.
Thyristörün Gate Akımı ile İletime Geçmesi
Şekil 1.7 - Thyristörün Gate Akımı ile İletime Geçmesi |
Şekil 1.38 'deki devrede thyristörün anoduna (+), katoduna
{-) gerilim kaynağından gerilim VCC kaynağını ve
S1 anahtarı üzerinden uygulanmaktadır. L lambası
akım sınırlayıcı yük olarak bağlanmıştır. S1 anahtarı
kapatıldığında
kapatıldığında anot - katot uçlarına VCC gerilim
kaynağından gerilim uygulanır. Gerilimin normal değerlerinde
thyristörden sadece sızıntı akımı geçer. Bu durumda thyristör
yalıtmdadır, lamba yanmaz.
Thyristörün geyt ucuna S2 anahtarı kapatılarak
düz polarmalı küçük değerli Vg gerilimi uygulayalım.
Bu gerilim thyristörün gerilim setini ortadan kaldırmaktadır.
Bu anda thyristörün anodundan katoduna doğru büyük bir akım
akar. Böylece thyristör iletime geçmiş olur. Devrede seri
bağlı olan lamba yanar. S2 anahtarı açılarak Vg
gerilimi kesildiğinden thyristör iletimde kalmaya devam eder.
Devrede kullanılan Rg direnci gate akımını sınırlayarak
thyristörün bozulmasını önler. Değeri tetikteme akımı dikkate
alınarak seçilir.
IH = İletimde tutma akımı
VK0 = Düz yönde kırılma gerilimi
Şekil 1.8 - Thyristörün Karakteristik Eğrisi |
Şekil 1.8 'de Thyristörün karakteristik eğrisi görülmektedir.
Thyristör yalıtkan iken, anot - katot arası ister ters, ister
düz polarmalı olsun içinden çok küçük sızıntı akımı geçer.
Ters polarmada ters kırılma gerilimine ulaşıldığında sızıntı
akımı aniden çok yükselir. Bu istenmeyen bir durumdur, thyristörü
bozar.
Düz polarmada thyristör kırılma gerilimine ulaştığında iletime
geçer. Gate gerilimi belirli bir değere kadar artırılırsa
kırılma gerilimin daha küçük değerlere düştüğü görülür. Thyristör
daha düşük gerilimlerde iletime geçer. İletime geçen thyristörün
direnci çok küçülür. Thyristörün anot akımı "IH"
tutma akımının altına düştüğünde ise iletim kesilir.
