THYRISTOR (SCR Silicon Controlled Rectifier)

Üzerinden geçen tek yönlü akımın, başka küçük bir akımla ayarlanabildiği yarıiletken devre elemanlarına thyristör denir. Yüksek akım kapasiteli ve hızlı anahtarlama istenen devrelerde kullanılır. Elektronik kontaktör, alternatif akımda gerilim ayarı, zaman röleleri, DA. ve AA. motorlarında hız ayarı, motorların devir yönlerinin değiştirlimesi ve konvertörler başlıca kullanım alanlarıdır.

Thristörlerin Yapısı

P ve N tipi silisyum yarı iletkenlerinin PNPN sırası ile yerleştirilmesi sureti ile elde edilmiştir. Şekil 1.1 'de görüldüğü gibi üç ucu vardır. Bunlar anot, katot ve gate uçlarıdır. Dıştaki P tabakasından çıkarılan uca anot, N tabakasından çıkarılan uca ise katot denir. İçteki P tabakasından çıkarılmış uca gate veya kapı denir. Bu thyristöre 'de anot gate' li thyristör denir. Gate ucu içteki N tabakasından çıkarılmışsa N kapılı thyristör adını alır. Daha çok P kapılı thyristörler kullanılmaktadır.

Şekil 1.2 - Katot gate 'li thyristörün a.Sembolü b.Yapısı c.Transistör eşdeğeri

Şekil 1.2 'de katot kapılı thyristörün sembolü, yapısı, ve transistör eşdeğeri görülmektedir. Şekil 1.2(b) 'deki dört tabakalı PNPN yapıyı kesik çizginin olduğu yerden, iki adet üç tabakalı transistör yapısına ayıralım. Şekil 1.2(c) 'deki transistör eşdeğeri gibi düşünelim.

Şekil 1.3 - Anot gate 'li thyristörün a.Sembolü b.Yapısı c.Transistör eşdeğeri

Şekil 1.3 'de anot kapılı thyristörün sembolü, yapısı, ve transistör eşdeğeri görülmektedir. Thyristörün temel çalışmasını en iyi şekilde transistör eşdeğeri üzerinde inceleyebiliriz.