Schmitt trigger (tetikleyici) devresi, kare dalga üreten
bir devredir. Dijital elektronikte, kare dalganın önemi büyüktür.
Sequential (ardışıl) devrelerde kullanılan flip/flop'ların
konum değiştirmesi için sayıcı, kaydedici gibi çok fazla kullanılan
devrelere kare dalga uygulanır. Girişine uygulanan kare dalganın
yükselen veya alçalan kenarlarında flip/flop konum değiştirecektir.
Şekil 3.20 - Schmitt Trigger Devresi |
Şekil .3.20 'deki devrede Schmitt tetikleyicisinin devresi
gösterilmiştir. Vi girişinin negatif alternansında
Q1 transistörü kesimde, RC1 ve R1
dirençleriyle beyz polarması alan Q2 transistörü
ise doyumdadır. Bu durumda Vo< Vcc
olur. Girişe uygulanan sinyal arttırılarak devre elemanlarının
belirleyeceği belli bir V1 gibi değere ulaştığında
ise Q1transistörü doyuma, Q2 transistörü
kesime geçer. Dolayısıyla Vo = Vcc olur.
Bundan sonra giriş sinyalinin arttırılması halinde çıkışta
herhangi bir değişiklik görülmez. Bu kez, giriş gerilimini
sıfıra doğru azaltmaya başlayalım.
Belirli bir V2 gibi bir gerilim değerinde Q1
transistörü kesime, Q2 transistörü doyuma gider.
Bu anda Vo > Vcc olur.
Şekil 3.21 - Schmitt Tetikleyicinin Karakteristiği |
Bu ana kadar anlatılanlar şekil 3.21 'de gösterilmiştir.
Bu karakteristikte V1 ve V2 değerlerinin
aynı olmama durumuna "histeresis" adı verilir. Devredeki
eleman değerlerinin ayarlanması suretiyle V1 =
V2 yapılabilir.
Schmitt tetikleyici devrelerde histeresis önemlidir. Şöyle
ki, bir uygulamada DC sinyalin seviyesi belirli bir değeri
aştığında operatöre bir uyarı, ikaz verilmesi istensin. Bu
durumda, eğer V1 = V2 olursa, işaret
üzerine binecek görültü, parazit... nedeniyle devre titreşim
şeklinde peşpeşe uyarı verecektir. Eşik değerlerinin farklı
olması, uyarı noktası ile uyarıyı kaldırma noktası arasında
belirli bir fark meydana geleceğinden böyle ufak değişimlerden
etkilenmeyecektir.
.gif) |
.gif)
Şekil 3.21.(a) - Schmitt Trigger Devresinin EWB Programında
Uygulanması |
Şekil 3.21(a) 'daki uygulamada devrenin girişine sinüsoidal
sinyal uygulanıp çıkışında kare dalga elde edilmiştir.
