Şekil 3.6 - Kilitleyici |
Kilitleyici veya kenetleyici (clamper) devreleri, herhangi
bir sinyalin en üst veya en alt seviyesini sabit bir gerilimde
tutarlar. Pozitif veya negatif kenetleyici olmak üzere iki
tiptedirler. Şekil 3.6 'da pozitif kilitleme devresi görülmektedir.
Devrede, bir kondansatör, bir diyod ve bir direnç bulunmalıdır.
Ancak, ek bir kayma elde edilmek isteniyorsa, devrede bir
DC kaynak kullanılmalıdır.
Şekil 3.7 - Pozitif Kenetleyiciye Giriş İşaretin Uygulanması |
Kenetleyici devrelerde, R ve C 'nin değeri, T
= R.C zaman sabiti, kondansatördeki gerilim, diyodun yalıtımda
olduğu zaman içinde boşalmayacak büyüklükte olmalıdır. Analiz
süresince kondansatörün 5 T süresince
tamamen şarj veya deşarj olduğu kabul edilecektir. Pozitif
veya negatif kenetleyicilerin analizlerini anlamak için, diyodu
kısa devreye götüren giriş alternansından başlanmalıdır. Şekil
3.7 'deki pozitif kenetleyicideki diyodu iletime sokacak giriş
alternansı negatif alternansıdır. Her bir alternans V geriliminden
oluştuğu için, temsilen bir batarya gibi düşünülebilir.
| Şekil 3.8 - Girişin (-) ve (+) Alternansları |
Şekil 3.8 'de görüldüğü gibi girişin (-) alternansmda devreye
-V bataryası, girişin (+) alternansmda ise +V bataryası temsilen
devrenin girişine uygulanmıştır.
Giriş sinyalinin negatif alternansında, diyodun anoduna
( + ), katoduna (-) geldiği için diyod iletimde olup, kısa
devre gibi düşünülebilir. Diyot, direnci de kısa devre yapacağından,
kısa devre hattan voltaj alınamayacağı için (U = I.R = I.0
= 0 = Volt) çıkış 0 volttur. T = R.C
zaman sabite formülü, bu durumda çok küçüktür. Çünkü R direnci,
diyodun iletimde olmasıyla kısa devre olmuştur. Devredeki
iletkenlerin direnci de çok küçük olduğu için, çok kısa sürede
kondansatör, sol ucu (-), sağ ucu (+) kutuplanarak V voltaj
değerine şarj olur.
Giriş sinyalinin pozitif alternansında, diyodun anoduna
(-), katoduna (+) geldiği için diyot yalıtımda olup, açık
devre özelliği gösterir. Burada R.C ile belirlenen zaman sabiti
T/2 periyodundan çok daha büyük 5 T
'luk bir deşarj süresini meydana getirebilecek değerdedir.
Yani kondansatör, direnç üzerinden hemen çok kısa sürede boşalmayacaktır.
Bir önceki alternansta V değerine şarj olan kondansatör ile
+V tatbik voltajı seri durumdadır. O halde çıkış voltajı
Vo = V+V = 2V olur.
Şekil 3.9 - Pozitif Kenetleyicinin Giriş-Çıkış Dalga Şekilleri
|
Pozitif kenetleyici devresinde girişin (+) alternansında
çıkıştan 2V 'luk, (-) alternansında da 0 Volt alındığını gösteren
çıkış dalga şekli şekil 3.9 'da gösterilmiştir. Negatif kenetleyici
devresinin analize girişin (+) alternansından başlamak üzere
bir analiz yapılabilir. Pozitif kenetleyicideki diyodun yönü
ters çevrilirse negatif kenetleyici elde edilir.
Hariçten DC batarya kullanılmayan kenetleyici devrelerde
çıkış sinyali sıfır referans noktasına kilitlenir veya kenetlenir.
Kenetleyici analizlerinde aşağıdaki hususlar dikkat edilmelidir:
.gif)
.gif)
