Şekil 3.51 - Seri Hartley Osilatörü |
Hartley osilatörler, seri ve paralel hartley osilatör olmak
üzere ikiye ayrılır. Şekil 3.51 'de seri hartley osilatörünün
devre şekli gösterilmiştir. Bu devrede, diğer osilatörlerde
olduğu gibi bir yükselteç ve L1 - L2
- CT 'den oluşan tank devresi mevcuttur. L1
- L2 ve CT 'den oluşar tank devresi
yükselteç +Vcc güç kaynağı arasına seri bağlanmıştır.
Bu nedenle bu devreye "Seri Hartley Osilatörü" denir.
Devreye dikkat edilirse, doğru akım, topraktan itibaren RE
direnci, NPN transistör, L1 ve Rc üzerinden
+Vcc tatbik voltajına ulaşır. Tank devresinin bir
kısmı +Vcc güç kaynağı ile seri olduğundan devre
seri beslemelidir. Tank devresinde L1 + L2
= LT ise çıkış sinyal frekansı;
f = 1 / (2π√CT.LT)
formülü ile bulunur.
Geri besleme, L1 ve L2 bobinlerinin
orta ucundan, yükseltecin girişine yapılmıştır. Bu devrede;
RB1 - RB2 = Transistörünün beyz polarmasını
sağlayan voltaj bölücü dirençler
RE - C1 = Emiter direnci ve by-pass
kondansatörü
C1 = Base ile toprak arasında oluşan yüksek frekanslı
osilasyonları söndüren, devrenin kararlı çalışmasını sağlayan
kondansatör.
L1 - L2 - CT = Frekans tespit
edici tertip.
CB = Geri besleme kuplaj kondansatörüdür.
Şekil 3.52 - Paralel Hartley Osilatörü |
Hartley osilatörlerinin diğer tipi paralel hartley osilatörüdür.
Seri ve paralel hartley osilatörlerinin en belirgin özelliği
orta uçlu bobinin kullanılmasıdır. Seri hartley osilatörlerinde
olduğu gibi, şekil 3.52 'deki paralel hartley osilatörlerinde
de frekans tespit edici tank devresi ve yükselteçten oluşur.
Burada, tank devresi, besleme gerilimine paraleldir. Şekil
3.52 'de DC akım yolu; toprak, RE, NPN tipi transistör,
Rc ve +Vcc besleme kaynağıdır. L1
- L2 - ve CT 'den oluşan frekans tespit
edici tank devresi, yükselteç üzerinden geçen DC akım yoluna
paraleldir. Bundan dolayı, paralel beslemeli hartley osilatörü
olarakta bilinir. Devrede Cc ve Cgb kondansatörleri,
transistörün kollektör ve beyzini L1 ve L2
bobininden DC bakımdan ayırır. L1 ve L2
bobinleri orta uca sahip tek bir bobindir. Tank devresinin
frekansı bobin ve kondansatörünün değerine bağlıdır. Devrenin
çalışma frekansı seri hartley osilatörde verilen formülle
bulunur.
Paralel hartley osilatör ve yükselteç, emiteri ortak tertiplenmiştir.
Bu yükseltecin kazancı emiter akımına dolayısıyla RE
emiter direncine bağlıdır. Geri besleme oranı doğrudan osilasyanların
genliğini etkiler. Beyz ile toprak arasındaki C1
kondansatörü, beyz ile toprak arasında oluşan yüksek frekanslı
osilayonları söndüren ve devrenin kararlı çalışmasını sağlayan
bir elemandır.
