Temel Elektronik
Ana Sayfa Yap  Favorilerine Ekle  E-Mail Gönder  Bu Sayfayı Yazdır

Astable (Kararsız) Multivibratör


Şekil 3.39 - Astable M.V.

Bu multivibratör devresi sabit bir konumda değildir. Dışarıdan bir tetikleme palsi uygulanmadığından, transistörler sıra ile yalıtımdan iletime geçer. Şekil 3.39 'daki astable multivibratör devresinde;

R1 = R2 , R3 = R4, C1 = C2, Q1 = Q2 olduğundan iki transistörün aynı anda iletimde ya da kesimde olduğu düşünülebilir. Fakat, devredeki elemanların az da olsa birbirinden ayıran toleransları vardır. Örneğin 100 KΩ 'luk direncin toleransı % 5 ise bu direncin değeri 95 K ile 105 K arasındadır. O halde devredeki elemanların toleransları olduğu için başlangıçta bir transistör iletimde, diğeri ise kesimdedir.

Başlangıçta; Q1 yalıtımda, Q2 iletimde olsun.

Bu durumda C2 kondansatörü Q2 ve R4 üzerinden Vo gibi bir voltaja şarj olur. Bu esnada C2 kondansatörü de Q2, R1 ve +Vcc üzerinden dolmaya başlar. C1 'in sol ucu (+), sağ ucu (-) C2 'nin sol ucu (+), sağ ucu ise (-) olarak kutuplanır. C2 kapasitesi üzerindeki gerilim Q1 transistörünü iletime geçirebilecek seviyeye ulaştığında Q1 iletime geçer. Bu anda, C1 'in (+) ucu şaseye, (-) ucu ise Q2 'nin beyzine bağlanmış olacağından Q2 kesime girer. C1 kapasitesi R3 ve Q1 üzerinden deşarj olmaya başlar. C1 'in üzerindeki gerilim miktarı 0 Volt 'a iner ve ilk durumuna göre ters yönde yükselmeye başlar. Bu esnada C2 kapasitesi, Q1 ve R2 üzerinden kaynak voltajı olan Vcc 'ye şarj olmaktadır. C1 üzerindeki kaynak voltajı olan Vcc 'ye şarj olmaktadır. C1 üzerindeki gerilim Vo gibi yeterli seviyeye ulaştığında Q2 iletime girer. Bu anda C2 kondansatörünün (+) ucu şaseye, (-) ucu ise Q1 transistörünün beyzine irtibatlı olduğundan Q1 yalıtıma gider. Bu olay böyle devam eder.

Şekil 3.40 'da transistörlerin çıkışlarından alınan sinyaller görülmektedir. Q1 veya Q2 transistörlerinin kollektöründen kare dalga elde edilir.Bu kare dalganın frekansı R3, R4, C1 ve C2 değerine bağlıdır.

Elde edilen kare dalganın periyodu;

T = 0,7 ( R3.C1 + R4.C2 ) formülüyle bulunur.

Düzgün bir kare dalga için R3 = R4 ve C1 = C2 olacak şekilde seçilmelidir.