Şekil 4.9 - Kollektör Modülasyon Devresi |
Şekil 4.9 'daki devrede, Q1 transistörü modülatör
yükseltecidir. Yani, modüle edici bilgi sinyallerinin seviye
ve gücünü, taşıyıcı modüle edebilecek seviyeye çıkartır. A-M
vericilerde, modülatörde hiçbir zaman A-M elde edilmez. Bilgi
sinyali, C1 kuplaj kondansatörü vasıtasıyla, Q1
transistörünün beyzine uygulanır. Q1 'in kuplaj
kondansatöründen yükseltilmiş olarak alınan modü edici sinyal,
T1 empedans uygunlaştırıcı transformatör vasıtasıyla,
modülasyon işleminin gerçekleştirildiği Q2 transistörünün
kollektörüne uygulanır.
Bilgi sinyali, Q2 transistörünün kollektorüne
uygulandığı için devrenin adı KOLLEKTÖR MODÜLASYONU 'dur.
T1, transformatörü, modülatör katı (Q1
transistörü) ile modülasyon işleminin gerçekleştirildiği (Q2
transistörü) katlar arasında empedans uygunluğunu sağlar.
Eğer, modülatörün çıkış empedansı, modülasyon işleminin gerçekleştirildiği
katın giriş empedansına eşit değilse kayıplar meydana gelir.
Q1 transistörü, bilgi sinyalinde distorsiyon
(şekil bozukluğu) olmaması için A sınıfı çalışır. Re1,
Q1 'in emiter direnci olup Ce1 negatif
geri beslemeyi önler. RB1 ve RB2 bayas
dirençleridir.
Devrede, daha güçlü modülasyona ihtiyaç duyulduğunda, Q1
transistoru yerine A, AB veya B sınıfı çalışma yapan push-pull
veya tümler simetri güç yükselteçleri kullanılabilir.
Q2 transistörü, lineer olmayan bölgede çalışma
yapması ve yüksek verim elde edebilmesi için C sınıfı çalışma
yapar. RB3 ve RB4 dirençleri doğru bayası
sağlarlar.
Taşıyıcı sinyali, C2 kuplaj kondansatörü vasıtasıyla,
modülasyon işleminin gerçekleştirildiği Q2 transistörünün
beyzine uygulanır. L-C4 'den oluşan tank devresi,
taşıyıcı frekansında rezonansa gelir. RFC (radyo frekans şok
bobini), yüksek frekanslı sinyallere büyük bir direnç göstererek,
yüksek frekanslı sinyallerin Q1 transistöründen
oluşan alçak frekanslı kata ulaşmasını engeller.
Şimdi bu devrede A - M sinyalin nasıl oluştuğunu açıklayalım.
+Vcc güç kaynağı. T1 'in sekonder sargısı ve L-C4
'den oluşan tank devresi birbirine seri bağlıdır.
.gif) |
.gif) |
+Vcc güç kaynağının DC batarya ile, T1 transformatörünün
sekonder sargısını bir bobin ile temsil edelim. +Vcc değeri;
devrede 10 Volt olsun. Alçak frekanslı bilgi sinyali de T1
'in sekonder sargısında 3 Volt 'luk bir gerilim düşürdüğünü
varsayalım. Bu 3 Volt 'luk gerilim, sekonderin üst ucunu (-),
alt ucunu ise (+) olarak kutuplasın. Böylece, 10 Volt ile
3 Volt seri olduğundan, tank devresi uçlarında 13 Voltluk
bir gerilim düşer, iyin sekonder sargısında 7 Volt 'luk bir
gerilim düşerse, tank devresi uçlarında 17 Volt 'luk bir gerilim
meydana gelir.
T1 transformatörünün sekonderinde, üst ucu (+),
alt ucu (-) kutuplanacak şekilde, örneğin 2 Volt 'luk bir
gerilim meydana gelirse tank devresinde 8 Volt 'luk bir gerilim
düşer. Aynı şekilde, iyin sekonderinde 10 Volt 'luk bir gerilim
düşer. Böylece, T1 sekonderinde 10 Volt 'luk bir
gerilim oluşursa, tank devresi uçlarında 0 Volt düşer.
* Buradan anlaşıldığı gibi, +Vcc güç kaynağı değeri sabit
olduğuna göre, tank devresi uçlarındaki gerilim değerini,
iyin sekonder sargısında modüle edici sinyalin değeri belirler.
Böylece ses sinyaline göre genlik kontrolü yapılmış olur.
T1 empedans uygunlaştırıcı transformatörün sekonder
sargısındaki bilgi sinyalleri, Q2 'nin kollektöründeki,
RF sinyallerin genliğini değiştirir. Bu bir GENLİK MODÜLASYONU
'dur.
