Kristal mikrofonlar, piezoelektrik olayından yararlanılan
mikrofonlardır.
Bir kristale, basınç uygulandığında iki tarafına tutturulan
elektrotlar arasında bir gerilim oluşmaktadır.
Bu olaydan osilatörlerde de yararlanılır.
Bu amaçla en çok kullanılan kristaller, Quartz ve Roşel (Rochell)
tuzlarıdır.
Kristal mikrofonlar başlıca şu özelliklere sahiptir:
- Sağlam yapılıdırlar.
- Hassasiyetleri oldukça iyidir.
- Frekans karakteristiği çok geniş sayılmaz. 50-10000
Hz arasındadır.
- Ürettikleri gerilim yeterli büyüklükte olmadığı
için mikrofon içi yükselteç ile kullanılır.
En çok kullanım alanları: Daha çok kayıt sistemlerinde, amatör
haberleşmede, telsiz mikrofonlarda kullanılır. Radyo yayıncılığına
pek uygun değildir.
Yapısı ve çalışma prensibi: Şekil 7.6 (a) 'da görüldüğü gibi,
iki yüzeyine ince metal iletken yapıştırılan kristal orta
yerinden bir lastik ayak üzerine oturtulur. İki ucuna bağlı
Y şeklindeki bir çubukla, ince alüminyumdan yapılmış olan
konik bir diyaframın merkezine irtibatlandırılır.
 |
Ses basıncı ile diyaframda oluşan titreşimi, bağlantı çubuğu
ile kristale iletilir. Titreşen kristalin iki yüzü arasında
oluşan "AF-AC" gerilimi, Şekil 7.6 (b) 'de görüldüğü
gibi bağlantı iletkenleri ile mikrofon yükselticisine iletilir.
Kristal mikrofonların da, kapasitif mikrofonlar gibi çıkış
direnci çok büyüktür. (Birkaç MΩ). Ancak, kristal mikrofonlarda,
kapasitif mikrofonda olduğu gibi, yükseltecin, mikrofon gövdesi
içerisinde bulunmasının önemli bir avantajı yoktur. Ana yükselteç
içerisinde de bulunabilir. Bu durumda dış etkilerden kaçınmak
amacıyla, mikrofonla yükselteç arasındaki uzaklığın 10 metre
'den fazla olmaması gerekir. Ayrıca da, ekranlı (Shielded
- Şildid) kablo kullanılmalıdır
Bunların yanı sırada, kristal aşırı sarsıntıdan dolayı tahrip
olabileceğinden, bir ere çarpmamaya ve düşürmemeye dikkat
etmek gerekir.
Kullanma sırasında, kristali gereği gibi etkileyebilmek için,
mikrofon mümkün olduğunca ağza yakın tutulmalıdır.
Kristal rutubetten ve sıcaktan da (örneğin, direkt güneş)
etkilenir. Buna göre önlem alınmalıdır.
Kristal yerine yeni geliştirilen seramik elemanların kullanılması,
yukarıda belirtilen sorunları büyük ölçüde gidermiştir.
