1920 'ler den beri Radyo yayıncılığında (Broad-casting) en
çok kullanılan mikrofondur.
Başlıca şu üstünlüklere sahiptir:
- 50 - 15000 Hz arasında oldukça geniş bir frekans
karakteristiği vardır.
- Distorsiyon azdır.
- Empedansı büyüktür. (10 - 50 MΩ)
Bu özelliklere karşın şu tip dezavantajları vardır:
- Diğer mikrofonlardan farklı olarak, bir besleme
kaynağına ihtiyacı vardır.
- Yükselteç ile mikrofon arası kablonun kapasitif
etkisi mikrofon kapasitesini etkileyerek parazite neden
olur.
Bu etkiyi azaltmak amacıyla mikrofon içersine bir yükselteç
konur.
Kapasitif mikrofonun yapısı ve yükselteç devresi Şekil 7.4
'de verilmiştir.
Şekil 7.4 - Kapasitif mikrofon
- Kapasitif baş
- Yükselteç bağlantısı
|
Kapasitif Mikrofonun Yapısı ve Çalışma Prensibi:
Kapasitif mikrofon adından da anlaşılacağı gibi iki kondansatör
plakasından oluşmaktadır. Bu iki plaka arasında Şekil 7.4
(a) 'da gösterildiği gibi ya bir izole madde yada hava aralığı
vardır. Birinci plaka, alüminyum gibi esnek bir maddeden yapılmıştır.
Kapasitif mikrofonun çalışması, kondansatör özelliğinden
yararlanmak suretiyle sağlanır.
Bilindiği gibi bir kondansatörün iki plakası arasındaki gerilim:
V=Q/C 'dir.
Q: Kondansatör yükü,
C: Kapasite
Ses basıncı ile plakalar titreştikçe "C" kapasitesi
değişir. Dolayısıyla, değişik "V" gerilimi üretilir.
Görüldüğü gibi şarj edilmiş bir kondansatörün plakaları arasındaki
"d" aralığı değişince, "C" kapasitesi
değişmekte ve dolayısıyla plakalar arası "V" gerilimi
değişmektedir.
Ses basıncına uygun olarak titreşim yapan diyafram kondansatör
plakasını titreştirmekte ve plakalar aralığını değiştirmekte,
böylece ses frekansına uygun bir gerilim değişimi (AF-AC,
ses frekansı AC değişimi) sağlanmaktadır. Bu gerilim mikrofonun
özel yükseltecinde kuvvetlendirilerek asıl yükseltece iletilir.
Kapasitif mikrofon büyük bir dirence sahiptir.
Eğer mikrofondan çıkan iletkenler doğrudan ses frekansı yükseltecine
götürülürse, çok zayıf olan "AF-AC" işareti, hem
daha çok zayıflayacak, hem de mikrofon uçları büyük direnç
nedeniyle açıkmış gibi etki yapacaktır. Bu etki nedeniyle
kablo iletkenlerinin arasında ve toprağa karşı kapasite oluşacağından,
elektrostatik ve elektromagnetik etkileşimle, ses frekansı
bir takım parazitler etkisinde kalabilecektir.
Bu nedenle, mikrofon gövdesi içerisine bir yükselteç konur.
Şekil 7.4 (b) 'de mikrofon özel yükselteci de verilmiştir.
Mikrofona gelen kablo, mikrofonun ve yükseltecin DC gerilimini
taşıyacak ve "AF-AC" iletimini sağlayacak şekilde
4 iletkenli olacaktır.
DC gerilim hem mikrofon yükseltecinin polarma gerilimini
sağlamakta hem de R direnci üzerinden, mikrofon plakalarını
şarj etmektedir.
R direnci büyük değerli bir direnç olup 80-500 KΩ arasında
değişir.
Plakalar arası gerilim değişimi, kuplaj kondansatörü üzerinden
JFET transistöre gelmekte ve burada kuvvetlendirilerek bir
empedans uydurucu transformatör üzerinden, "AF-AC"
olarak, asıl yükseltece verilmektedir.
