Nüve kesiti ile güç arasındaki bağıntı:
Şekil 5.3 (b) 'de kesit görüntüsü verilmiş olan nüvenin orta
(göbek) kesit alanı S olsun.
Bu alanın kenarları (a) cm (b) cm ise S alanı aşağıdaki gibidir:
S = a * b cm2
Transformatörün primer gücü Pp Watt olarak gösterilirse,
S ve Pp arasında şu bağıntı vardır:
S (cm2)
= k √PP
(Watt) k; sacın kalite katsayısıdır.
Sacın kalitesine göre; k = 0.8 - 1.1 arasında değişir. Kalite
arttıkça "k" küçülür.
Örneğin;
B magnetik akı yoğunluğu 20000 Gauss olan sac için k=0.8 'dir.
B=7000 Gauss olan sac için ise k=1.1 'dir.
Eğer sacın kalitesi bilinmiyorsa güvenli olması açısından
"k=1.1" alınır.
Hesaplama da primer güç esas alınır. Zira, kayıplar nedeniyle
sekonder güç daha küçük olduğundan, nüve kesiti daha küçük
olacaktır. Bu da daha riskli bir durumdur.
Eğer transformatör sacı kaliteli yapıda ise hesaplama sonucunda
√PP
kesirli bir sayı çıkarsa, yine de toleranslı olması bakımından,
S bir üs sayı değeri olarak alınır.
Örneğin;
S = √78
olsun √78
==> 8 ile 9 arası bir sayıdır.
Böyle bir durumda S=9cm2
olarak alınır.
Nüve Boyutlarının Belirlenmesi
Yukarıda sıralanan hesaplamalardan sonra sıra primer ve sekonder
sargıların nüveye yerleştrilmesine gelmektedir.
Bunun için önce şu iki nüve tipinden birine karar vermek
gerekiyor:
- Sargılar üst üste nüve göbeğinemi yerleştrilecek
- Yoksa ayrı ayrı nüvenin iki bacağına mı yerleştrilecek.
Genelde yerden kazanmak için üst üste orta göbeğe yerleştirilir.
Böyle düşünülürse şu yollar izlenir:
Önce pencere büyüklüğü belirlenir.
Pencere, bobinlerin yerleştireleceği nüve aralığıdır.
Tablo 5.2 ve Şekil 5.7 'de pencere boyutları K ve F harfleri
ile gösterilmiştir. K*F kesit alanı, yukarıdaki yöntem ile
hesaplanan, primer ve sekonder sargıların kesit alanı toplamından
biraz büyük olmalıdır.
Bunun nedeni sargıların makaraya sarılmasıdır. Makara payınıda
düşünmek gerekir.
Uygun pencere boyutları belirlendikten sonra, Tablo 5.2 'den
nüvenin diyer boyutları belirlenir.
Bu safhadan sonra sıra sacların dizilmesine gelmektedir:
Saclar Şekil 5.3(a) 'da görüldüğü, E ve I biçimi olmak üzere
iki kısımdır. Önce, E saclar iki yönlü olarak sıra ile makaraya
oturtulur. Sonra da I saclar ara boşluklara yerleştirilir.
Preslenip verniklenerek fırınlanır.
Şekil 5.7 - Güç transformatörü için kullanılacak olan
iki tür nüveye ait standart boyutlandırma |
Tablo 5.2. Standart çekirdek boyutları
| |
Form |
Boyut (mm) |
|
A |
B |
C |
D |
E |
F |
G |
H |
I |
K |
|
1 |
a |
44 |
28 |
|
|
|
21 |
7 |
7 |
14 |
8 |
|
2 |
a |
48 |
32 |
|
|
|
24 |
8 |
8 |
16 |
8 |
|
3 |
a |
52,5 |
35 |
|
|
|
26,25 |
8,75 |
8,75 |
17,75 |
8,75 |
|
4 |
a |
60 |
40 |
|
|
|
30 |
10 |
10 |
20 |
10 |
|
5 |
a |
63 |
42 |
52,5 |
5,25 |
36,75 |
31,5 |
10,5 |
10,5 |
21 |
10,5 |
|
6 |
a |
75 |
50 |
62,5 |
6,25 |
43,75 |
37,5 |
12,5 |
12,5 |
25 |
12,5 |
|
7 |
a |
75 |
65 |
64 |
5,5 |
59 |
54 |
10,5 |
10,5 |
21 |
16,5 |
|
8 |
a |
80 |
70 |
67 |
6,5 |
63 |
57 |
12,5 |
12,5 |
21 |
17 |
|
9 |
a |
90 |
77,5 |
77 |
6,5 |
71 |
65 |
12,5 |
12,5 |
25 |
20 |
|
10 |
b |
70 |
75 |
60 |
5 |
65 |
55 |
10 |
10 |
20 |
15 |
|
11 |
b |
75 |
75 |
65 |
5 |
65 |
52 |
11,5 |
11,5 |
21 |
15,5 |
|
12 |
b |
80 |
80 |
70 |
5 |
70 |
57 |
11,5 |
11,5 |
21 |
18 |
|
13 |
b |
90 |
90 |
76 |
7 |
76 |
63 |
13 |
13 |
24 |
20 |
|
14 |
b |
99 |
99 |
85 |
7 |
85 |
70 |
15 |
15 |
28 |
20,5 |
