Kodlayıcılar, Çözücüler ve Çeviriciler

Kodlayıcılar, Kod Çözücüler ve Kod Çeviriciler

Kod Çözücüler (DECODERS)

horsepower xxl erfahrungen İkilik (binary) sayı sisteminde belirtilen bilgilerin on ‘luk sayı sistemine yani anlaşılan klasik şekle dönüşümünü sağlayan devrelere “Kod Çözücü (DECODER) devre” adı verilir. Kod çözücüler, birleşik devrelerin klasik örnekleridir. Sonuçda bütün birleşik devreler bir nevi kod çözücüdürler.

Mesela, digital kompüterlerde bilgiler Binary seviyeleriyle yani 0 veya 1 darbeleri şeklinde aktarılır. Bu bilgileri bir ekran üzerine veya ledlerden oluşmuş bir gösterge panosuna aktarabilmek için çok girişli kontrol uçlarına gerek vardır. İşte bu görevi yapacak devrelerede kod çözücü devreler denir.

Örneğin Şekil 1.1 ‘deki blok diyagramda görüldüğü gibi 4 girişli bir digital devresinin çıkışından 24 = 16 değişik konum elde edilir.

Şekil 1.1 – 4 girişli, 16 çıkışlı lojik devrenin blok diyagramı.

Demek oluyor ki, böyle bir lojik devreden dört girişli BCD kodu ile 16 değişik Binary programı alınarak bir devrenin kontrolü yapılabilir.
Şöyle ki; ABCD girişlerine uygulanan Binary koduna isabet eden desimal sayısını lojik devre çözer ve çıkışna bağlı bulunan displayin (göstergenin) gerekli segmentlerini yakar. Yani Binary şeklinde kodlanmış olan sayıyı çözerek dcsimal olarak okumamızı sağlar.

Yedi Segmentli Display

Desimal sayıların gösterilmesinde en çok yedi segmentli (parçalı) nümerik tasarımlı displayler (göstergeler) kullanılır. Her segmentin ayrı zamanlarda aydınlanması sonucunda 0 ‘dan 9 ‘a kadar olan sayılar oluşturulur. Her segment için bir led (Galyum – arsenik) diyodu kullanılmıştır. Şekil 1.2 ‘de yedi segmentli display görülmektedir. Displayler ortak anodlu veya ortak katodlu olarak imal edilirler. Bunun nedeni kod çözücü olarak imal edilen entegrelerin pozitif veya negatif çıkışlı olmasıdır.

sekil1.2(a) sekil1.2(bc)

Şekil 1.2 – Yedi segmentli display.
a – Yedi segmentli displayin iç yapısı.
b – Yedi segmentli displayin segment adları.
c – Değişik rakamların elde edilişi.

İki Girişli Kod Çözücü

sekil1.3Şekil 1.3 ‘de iki girişli bir kod çözücü devresi görülmektedir. İki girişli olduğuna göre çıkış sayısı 22 = 4 olur. Doğruluk tablosundan da anlaşılacağı gibi, girişe uygulanan 0 ‘dan 3 ‘e kadar olan her değişik Binary kodu için, kod çözücü dört ayrı çıkış vermektedir. Eğer kod çözücü üç girişli olsaydı 23 = 8 değişik çıkış elde edilecekti. A ve B girişlerine sırasıyla 00, 01, 10, 11 değerleri verirsek devrenin, sırasıyla dört çıkış verdiğini kolayca görebiliriz. Ayrıca burada bu kod çözücünün çıkışının desimal olduğunuda bilmemiz gerekir.

A
B
Çıkış
(Lojik – 1)
0
0
0
0
1
1
1
0
2
1
1
3

Şekil 1.3 – İki girişli kod çözücü lojik devresi ve doğruluk tablosu.